Logistics xanh và ESG: Doanh nghiệp bắt đầu từ những việc nào?

Logistics xanh không còn là khẩu hiệu truyền thông. Khi khách hàng, nhà nhập khẩu, nhà đầu tư và các chuỗi cung ứng toàn cầu quan tâm nhiều hơn đến phát thải, dữ liệu carbon và ESG, doanh nghiệp logistics cần biết bắt đầu từ đâu để vừa giảm chi phí, vừa nâng năng lực cạnh tranh.

Logistics xanh không nhất thiết bắt đầu bằng đầu tư lớn

Nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng logistics xanh đồng nghĩa với xe điện, kho năng lượng mặt trời, nhiên liệu sạch hoặc chứng nhận quốc tế. Những giải pháp này quan trọng, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng có thể triển khai ngay. Với phần lớn SME và doanh nghiệp logistics vừa, cách bắt đầu thực tế hơn là giảm lãng phí trong vận hành.

Một xe tải chạy rỗng là phát thải không tạo giá trị. Một kho bật điện lạnh không tối ưu là chi phí năng lượng bị thất thoát. Một tuyến giao hàng vòng vèo là nhiên liệu bị lãng phí. Một container phải chờ lâu tại cảng là thời gian, chi phí và carbon tăng thêm. Một bộ chứng từ giấy phải in, ký, chuyển phát nhiều lần cũng là một phần của lãng phí chuỗi cung ứng.

Vì vậy, logistics xanh nên được hiểu đơn giản: tổ chức dòng hàng hiệu quả hơn, ít lãng phí hơn, ít phát thải hơn và có dữ liệu rõ hơn.

Trong vận tải biển quốc tế, áp lực giảm phát thải đang tăng rõ rệt. IMO đặt mục tiêu đưa phát thải khí nhà kính từ vận tải biển quốc tế về mức net-zero vào khoảng năm 2050, với các mốc định hướng giảm ít nhất 20%, phấn đấu 30% vào năm 2030 và giảm ít nhất 70%, phấn đấu 80% vào năm 2040 so với năm 2008. Điều đó cho thấy yêu cầu carbon sẽ ngày càng tác động đến cả chuỗi logistics, không chỉ riêng hãng tàu.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ 5 điểm dễ làm

Điểm thứ nhất là đo lại chi phí và phát thải từ vận tải. Doanh nghiệp cần biết mỗi tháng đi bao nhiêu chuyến, quãng đường bao nhiêu, tỷ lệ xe rỗng thế nào, tuyến nào hay tắc, chi phí nhiên liệu ra sao. Nếu chưa đo được carbon, hãy bắt đầu bằng dữ liệu vận hành: km, chuyến, tải trọng, nhiên liệu, thời gian chờ.

Điểm thứ hai là tối ưu tải trọng và giảm chuyến rỗng. Đây là giải pháp xanh nhưng cũng là giải pháp tiết kiệm tiền. Ghép đơn tốt hơn, điều phối xe hai chiều, chia sẻ phương tiện, gom hàng theo tuyến và cải thiện kế hoạch giao nhận có thể giảm đáng kể chi phí.

Điểm thứ ba là giảm giấy tờ và số hóa chứng từ. ePOD, hóa đơn điện tử, vận đơn điện tử, đặt lịch xe, booking online và lưu trữ chứng từ số giúp giảm thời gian xử lý, giảm sai sót và tăng khả năng truy xuất.

Điểm thứ tư là tiết kiệm năng lượng trong kho. Kho có thể bắt đầu từ những việc rất cơ bản: bố trí lại ánh sáng, kiểm soát thời gian mở cửa kho lạnh, bảo trì thiết bị, dùng cảm biến, phân khu nhiệt độ và đo điện năng theo khu vực.

Điểm thứ năm là báo cáo dữ liệu cho khách hàng. Ngày càng nhiều khách hàng quốc tế sẽ hỏi: tuyến này phát thải bao nhiêu, có phương án thấp carbon hơn không, kho có tiết kiệm năng lượng không, vận tải có dữ liệu không? Doanh nghiệp nào trả lời được sẽ có lợi thế.

Logistics xanh không bắt đầu bằng câu hỏi “mua xe gì?”, mà bằng câu hỏi “đang lãng phí ở đâu?”. Xe rỗng, tuyến dư, kho tốn điện, chờ lâu, chứng từ giấy và dữ liệu rời rạc đều là những điểm bắt đầu rất thực tế.

ESG cần dữ liệu, không chỉ cam kết

ESG trong logistics sẽ không còn dừng ở cam kết chung chung như “thân thiện môi trường” hay “phát triển bền vững”. Khách hàng cần bằng chứng: số liệu, báo cáo, quy trình, chứng từ, dữ liệu phát thải, chính sách an toàn lao động, quản trị rủi ro và khả năng truy xuất.

Doanh nghiệp logistics có thể xây một bộ chỉ số ESG đơn giản: nhiên liệu tiêu thụ, km vận chuyển, tỷ lệ xe rỗng, điện năng kho, tỷ lệ chứng từ điện tử, tỷ lệ giao đúng hẹn, số sự cố an toàn, tỷ lệ hàng hư hỏng, tỷ lệ đào tạo nhân viên. Những chỉ số này không quá phức tạp nhưng tạo nền tảng để cải thiện.

Không cần chờ có ngân sách lớn mới làm logistics xanh. Hãy bắt đầu bằng một bảng đo chi phí - tuyến - nhiên liệu - xe rỗng - điện kho trong 3 tháng. Logistics Hub có thể hỗ trợ xây checklist logistics xanh, rà soát điểm lãng phí và đề xuất lộ trình ESG phù hợp với quy mô doanh nghiệp.